Czasław - strona w budowie.

Czasław

Położenie geograficzne

Wieś w gminie Raciechowice położona w dolinie Krzyworzeki u stóp Grodziska, w paśmie Pogórza Wielickiego i Beskidu Wyspowego.

Historia

Czasław - pierwsze wzmianki historyczne

Niewiele można znaleźć informacji o historii Czasławia. Trochę informacji znalazłem w Załączniku nr 1 do Uchwały nr XXIV/145/2009 z dnia 29.01.2009 roku dotyczącą Planu Odnowy Miejscowości Czasław na lata 2008 – 2015.

<cyt>
Znak Informacja dodatkowa Początki miejscowości Czasław sięgają połowy XIV w. Zgodnie z legendą założycielem wsi był rycerz Czasław. Podobnie jak inne wsie gminy Raciechowice Czasław należał do osób prywatnych – należał do rodu Czasławskich. Pod koniec XIV w. właścicielem miejscowości był Andrzej Czasławski, po jego śmierci - żona Dorota, a następnie syn Jan. Część wsi została nazwana „Myto„ – stanowiło ono już w XIV wieku komorę celną zamku dobczyckiego, miejsce pobierania opłat od kupców udających się w stronę Dobczyc.
</cyt>

W Przewodniku Beskid Myślenicki (autor Dariusz Dyląg, Piotr Sadowski) możemy przeczytać:

<cyt>
Znak Informacja dodatkowa Pod rokiem 1359 wymieniana jest tu komora celna zamku dobczyckiego, od której pochodzi nazwa przysiółka Myto. W 1397 r. właścicielem miejscowego sołectwa był Andreas Czaslavsky. W 1420 r. władała Czasławiem Dorota, wdowa po Andrzeju, która oddała przypadłe jej dziedzictwo synowi Janowi z Żydowa. W późniejszym okresie do Czasławia przyłączono sąsiednią osadę Wdżary, również założoną w XIV w. W 1530 r. sołectwo w Czasławiu miało łanu ziemi. Wieś stanowiła własność szlachecką aż do 1945 r.
</cyt>

W Przewodniku Beskid Wyspowy (autor Dariusz Gacek) możemy przeczytać:

<cyt>
Znak Informacja dodatkowa Pierwsza wzmianka z 1359 r. mówi o tutejszej komorze celnej zamku dobczyckiego. Czasław z czasem wchłonął osadę Wżary, założoną również w XIV w.

</cyt>

W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I o Czasławiu jest tylko jedno zdanie. Podaję link do tego Słownika, ponieważ może się jeszcze kiedyś przydać.

Czasław - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego

Słownik Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich w Średniowieczu.

Dużo informacji o średniowiecznym Czasławiu można znaleźć w Słowniku Historyczno-Geograficznym Ziem Polskich w Średniowieczu z opracowania p. Zofia Leszczyńska-Skrętowa. Poniżej skrót informacji ze słownika:

Podstawowe dane o historycznej przynależności terytorialnej (powiat i parafia,dekanat).
Topografia i granice miejscowości.

  • Pierwsza wzmianka o Czasławiu (Czaslawiu) pojawiła się w 1390 roku.
  • Najstarsze formy nazwy wsi Czasław miały brzmienie: Czaslaw, Czaslauicze, Czaszlaw.
  • Przynależność do parafii Raciechowice określona została w 1470 roku.
  • Pierwsze wzmianka o przynależności terytorialnej do powiatu szczyrzyckiego datowana jest na rok 1581.
  • Topograficzny termin „…gaje …” pochodzący z 1451 roku zapewne charakteryzuje teren Czasławia jako („zalesiony, pokryty lasem itp.”)

Stosunki społeczno-gospodarcze, demograficzne i własnościowe, obciążenia, przywileje ekonomiczne.

Każdy zapisek (poszczególne hasło) w „Słowniku Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich w Średniowieczu” ma podane na końcu zapisku skrótowe oznaczenie dokumentu źródłowego. Ja pominąłem odnośniki do źródeł, by tekst na stronie był bardziej czytelny. Poniżej zamieszczam kilka oznaczeń dokumentów źródłowych:

DLb.
Joannis Długosz senioris canonici Cracoviensis Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, ed. L. Łętowski, t. 1-3, Kraków 1863-1864. Opera omnia, T. 7-9.
Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis Jana Długosza (1470-1480) (Księga dobrodziejstw lub też Księga beneficjów )
ZK
Acta terrestria Cracoviensia. Księgi ziemskie krakowskie
ZK 150-155
Acta iudiciorum Cracoviensium in curia et in conventione. Księgi sądów królewskich nadwornych i wiecowych
SP 2
Starodawne Prawa Polskiego Pomniki (wypisy) z ksiąg dawnych sądowych ziemskich i grodzkich ziemi krakowskiej, wyd. A. Z. Helcel, Kraków 1870.
SP 8
Antiquissimi libri iudiciales terrae Cracoviensis, ed. B. Ulanowski, Kraków 1884-1886.
GK
Acta castrensia Cracoviensia. Księgi grodzkie krakowskie, rps APKr.
LR
Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber Retaxationum),wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, Wrocław 1968.

... czyli kłótnie, spory, waśnie, transakcje majątkowe itp. historie w Czasławiu.

1390 r.
Zaklika z Korzkwi wnosi o karę przeciw Andrzejowi z Czasławia ponieważ ten wwiązał kogo innego w jego dobra w Białym Kościele. Andrzej winien wwiązać Zaklikę w poprzednie posiadanie;
1390-1400 r.
W poniższych dokumentach, wzmiankowany jest Andrzej z Czasławia (SP 8, 5462, 6213, 6597, 6682-3, 6685, 6840, 7029, 7084, 7149, 7426, 7634, 7684, 7688, uw. 216/12, 241/49, 245/9);
1397 r.
  • Andrzej z Czasławia zastawia za 52 grzywien Mikołajowi z Surówek swoich 4 kmieci w Marcinkowicach
  • Stachna i Hanka dziedziczki Żydowa, córki Jakusza Rzeszotki sprzedają za 106 grzywien i postaw sukna brukselskiego Andrzejowi z Czasławia całą swoją ojcowiznę w Żydowie;
  • Femka córka zmarłego [Jakusza] Rzeszotki sprzedaje za 76 grzywien Andrzejowi z Czasławia całą swoją ojcowiznę w Żydowie;
  • Andrzej z Czasławia z Janem z Szarbi o 20 kóp żyta, 12 kóp jęczmienia i 150 dębów;
  • Andrzej z Czasławia zastawia za 30 grzywien Abrahamowi z Kunic 3 kmieci w Żydowie z dochodem 6 grzywien 30 groszy;
1398 r.
Boguta i Stanisław z Wierzbna zastawiają za 20 grzywien Andrzejowi z Czasławia 2 kmieci w Wierzbnie;
1400 r.
Elżbieta oraz jej mąż Jaszek z Fałkowa [pow. opocz.] zastawiają za 14 grzywien w groszach i 14 grzywien w kwartnikach Andrzejowi z Czasławia 4 kmieci w Niezdowie;
1420 r.
Dorota wdowa po Andrzeju z Czasławia oddaje się w dożywotnią opiekę swemu synowi Janowi z Żydowa wraz z wszystkimi dobrami ruchomymi i nieruchomymi;
1448 r.
Andrzej z Czasławia powierza swoje dobra Czasławia i częśc w Żydowie Mikołajowi ze Strzelc [Małych lub Wielkich];
1451 r.
Andrzej z Czasławia wydzierżawia za 30 grzywien na 4 lata Mikołajowi z Moniaczkowic całą swoją wieś Czasław z wyłączeniem gajów;
1451-1473 r.
W poniższych dokumentach, wzmiankowany jest Andrzej Czasławski z Czasławia (ZK 14 s. 55; 17 s. 352, 401; GK 19 s. 269, 373, 836)
1464 r.
  • Katarzyna córka Jana z Raciechowic, żona Andrzeja Czasławskiego oświadcza, że Wydżga z Raciechowic zadośćuczynił jej za dobra ojczyste i macierzyste;
  • Andrzej z Czasławia zapisuje swej żonie wyżej wspomnianej Katarzynie 70 grzywien wiana i 70 grzywien posagu na połowie swoich dóbr w Czasławiu;
1469 r.
tenże (Andrzej z Czasławia) sprzedaje za 160 grzywien Stanisławowi z Szarbi całą swoją część w Żydowie;
1470 r.
Właściciel Andrzej Czasławski. Łany kmiece. Nie ma folwarku, zagród ani karczem;
1489, 1490-4, 1496, 1498-1500, 1508 r.
W poniższych dokumentach, wzmiankowany jest  Andrzej Czasławski (ŹD s. 448; RP s. 142, 169, 185, 199, 218, 91, 53, 26, 263, 353);
1529 r.
role folwarczne, młynarz
1530 r.
pobór z 1/2 łana

Z ostatniego zapisku (podawanego rejestrów poborowych w celów podatkowych) można by wnioskować, że Czasław miał 1/2 łana ziemi, czyli ok. 12 do 15 ha ziemi. Ale jak to z podatkami bywa, nie zawsze są to prawdziwe dane.
We wstępie w „Słowniku Historyczno-Geograficznym Ziem Polskich w Średniowieczu” możemy przeczytać, że:

Znak Informacja dodatkowa Najczęściej bez żadnej wartości są dane rejestrów poborowych. I przytaczany jest przykład wsi Binarowa gdzie w dwóch kolejnych latach podawane są dane znacznie się różniące:

1508 pobór z 5 łanów. (źródło: Rejestr poborowy powiatu bieckiego z lat 1507-1508);
1509 stacja królewska dla starostwa bieckiego z 28 łanów, 2 i 1/2 prętów. (źródło: Rejestr dochodów ze starostwa bieckiego z lat 1508-1510 s. 390);

Informacje na temat prawa niemieckiego i lokacji. Przywileje lokacyjne, wszelkie wzmianki o sołtysach (wójtach), ławnikach itp., a w przypadku miast – o władzach miejskich.

1397 r.
Paweł kmieć z Nieprześni sprzedaje za 9 grz. Andrzejowi z Czasławia sołectwo w Czasławiu. (SP 8 uw. 233/68).

Stosunki kościelne. Informacje o kościele, o związanych z nim beneficjach, o plebanach, ich aktywności, o granicach i funkcjonowaniu parafii, o dziesięcinach i innych opłatach kościelnych.

1470-1480 r.
Dziesięcina snopowa z łanów kmiecych plebanowi w Raciechowicach.
1529 r.
Dziesięcina snopowa z łanów kmiecych biskupowi, dziesięcina snopowa wartości 1 grzywny z ról folwarcznych i od młynarza plebanowi w Raciechowicach.

Ważnych wydarzenia i wybitne osoby pochodzące z danej miejscowości. Dotyczy to zwłaszcza ludzi robiących poza nią kariery kościelne (biskupi, kanonicy, plebani, także studenci).

1396 r.
Więcław z Czasławia przyjęty do pr. miejskiego w Krakowie.
(dopisek mój skrót pr. odnosi się do terminu „prawo”)


Podsumowując:

Do roku 1420, kilkukrotnie pojawia się w zapiskach Andrzej z Czasławia, któremu m.in. w 1397 r. Stachna i Hanka oraz Femka (córki Jakusza Rzeszotki) sprzedają swoje ojcowizny w Żydowie (w sumie za 182 grzywny i postaw sukna)

1420 r. Dorota, wdowa po Andrzeju z Czasławia oddaje się w dożywotnią opiekę swemu synowi Janowi z Żydowa wraz z wszystkimi dobrami ruchomymi i nieruchomymi. Wynika z tego, że pomiędzy rokiem 1397, a rokiem 1420, syn  Andrzeja z Czasławia i Doroty objął w posiadanie (zamieszkał) w ojcowskiej posiadłości w Żydowie.

1448 r. (28 lat później) pojawia się wzmianka o innym Andrzeju z Czasławia, który to w 1448 r. powierza swoje dobra Czasławia i częśc w Żydowie Mikołajowi ze Strzelc [Małych lub Wielkich], a w 1451 r. wydzierżawia za 30 grzywien na 4 lata Mikołajowi z Moniaczkowic całą swoją wieś Czasław z wyłączeniem gajów;

W 1464 r (po 13 latach), wzmiankowany jest Andrzej Czasławski, którego żona Katarzyna córka Jana z Raciechowic, oświadcza, że Wydżga z Raciechowic zadośćuczynił jej za dobra ojczyste i macierzyste.
W tymże roku (1464 r.) Andrzej z Czasławia zapisuje swej żonie wyżej wspomnianej Katarzynie 70 grzywien wiana i 70 grzywien posagu na połowie swoich dóbr w Czasławiu;

1470 r. ma miejsce praktycznie ostania wzmianka informujace, że właścicielem Czasławia jest Andrzej Czasławski z krótką charakterystyką własności: „Łany kmiece. Nie ma folwarku, zagród ani karczem;„

Odnośnie późniejszych lat, Andrzej Czasławski wzmiankowany był latach 1489, 1490-1494, 1496, 1498-1500, 1508 w kilku dokumentach, ale bez żadnych dodatkowych informacji.


Być może kogoś zainteresują pozostałe wzmianki o „Czasławskich”, które udało mi się odnaleźć w „Słowniku Historyczno-Geograficznym Ziem Polskich w Średniowieczu.”

1421 r. KOSOCICE
Piotr [I] z Kosocic gwarantuje swemu zięciowi Pawłowi Czasławskiemu [z Żydowa] wypłacenie 30 grzywien posagu swej córce [Małgorzaty] ewentualnym wwiązaniem w dobra, na których będzie miał 3 grzywny czynszu;
1423 r. KOSOCICE
Małgorzata córka Piotra z Kosocic żona Pawła [Czasławskiego] z Żydowa ustępuje ojcu z dóbr ojczystych i macierzystych w Kosocicach.;
1470- 1480 r. KUNICE
Dziedzic Mikołaj Czasławski vel Czasław [z Czasławia], w jego posiadaniu siedlisko czyli łan, tj. folwark.
1466 r. CZASŁAWICE
wzmianka: Andrzej Czasławski z Czasławic.


• Forum dyskusyjne „O Czasławiu”

Znak Informacja dodatkowa   Na stronie http://www.forum.czaslaw.pl/ znajduje się projekt forum dyskusyjne
„O Czasławiu”. Jeżeli chcesz podyskutować na temat problemów Czasławia, serdecznie zapraszam.

Im więcej Nas będzie, tym lepiej dla Czasławia.